|
Veel mensen denken pas aan de gezondheid van de baby als de zwangerschap allang gaande is. Dat kan te laat zijn. Het Universitair Medisch Centrum Utrecht houdt spreekuur - vooraf.
‘We bellen ook om tevragen hoe het gaat met het afvallen of stoppen met roken’
Mag je zeggen dat stellen die een vruchtbaarheidsbehandeling willen, moeten stoppen met roken? Of, nog strenger, dat ze zo’n behandeling niet krijgen als ze níet stoppen met roken? Nick Macklon, de Schotse hoogleraar aan de afdeling Voortplantingsgeneeskunde van het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU), was daar vorig jaar in zijn inaugurele rede zeer stellig over.
‘Wat vaak wordt vergeten als we deze dure en veeleisende vruchtbaarheidsbehandelingen uitvoeren bij paren die blijven roken, is dat ze daardoor effectief de kans op succes verminderen en de gezondheid van hun toekomstige kind verwoesten.’
Wij moeten, zei hij erbij, in de eerste plaats ondersteuning bieden bij een gezonde levensstijl. Die ondersteuning is er nu in de vorm van een ‘gezond zwanger worden’-spreekuur (preconceptie-spreekuur) als onderdeel van de vruchtbaarheidsbehandelingen aan het UMCU. Dat is, even voor de duidelijkheid, geen spreekuur over de bloemetjes en bijtjes.
‘De mensen die hier komen, zijn al een jaar of langer serieus bezig zwanger te worden. Die weten echt wel hoe dat moet’, zegt gespecialiseerd verpleegkundige Hetty Ockhuijsen van de afdeling Voortplanting en Gynaecologie van het UMCU. Samen met teamleider Frijkje Atsma zette ze dit spreekuur op.
Het fabeltje dat je meer kans hebt om zwanger te worden als de vrouw na het vrijen een kwartiertje met haar benen omhoog ligt, helpen ze vakkundig de wereld uit. Maar er zijn wel andere zaken waar paren met vruchtbaarheidsproblemen goede voorlichting over kunnen gebruiken.
‘Je denkt: ik stop met de pil en ik zie wel’, zegt Atsma. De meeste vrouwen die zwanger willen worden, lukt dat ook binnen een jaar. Maar een deel stuit op problemen. De oorzaken zijn eerlijk verdeeld over mannen en vrouwen. Bij grofweg een derde van de paren die geen kind kunnen krijgen ligt de oorzaak bij de vrouw, bij eenderde is de man de schuld. Dat is dan het gevolg van slecht zaad, een afgesloten ei- of zaadleider of bijvoorbeeld de nawerkingen van een chemokuur. Bij de rest is er sprake van ‘onbegrepen niet-zwangerschap’.
Het gaat te ver om te zeggen dat het dan aan het roken ligt, of aan overgewicht, of andere levensstijlfactoren. Maar recent onderzoek heeft wel aangetoond dat het aantal vrouwen bij wie het langer dan een jaar duurde voor ze zwanger werden bij rokers dubbel zo groot is als bij niet-rokers. Uit ander onderzoek naar vrouwelijke onvruchtbaarheid bleek bij 13 procent een verband te zijn met het roken van sigaretten. Ook mannen die roken gaan niet vrijuit, want daardoor neemt de beweeglijkheid van het sperma af.
Bij vrouwen met een flink over- of ondergewicht raakt de hormoonspiegel verstoord, wat weer kan leiden tot onregelmatige of uitblijvende menstruatie. Dat zijn dan alleen nog de problemen om zwanger te worden. Zwangere vrouwen die roken, hebben meer kans op een miskraam, een kind met een laag geboortegewicht, of een te vroeg of dood geboren baby. Zwangere vrouwen met overgewicht hebben daarbovenop meer risico op diabetes, hoge bloeddruk, hartproblemen en kunstmatige bevallingen (keizersnede, vacuümpomp, tangbevalling).
‘De meeste mensen denken pas aan hun gezondheid en dat van hun kind vanaf de derde maand, als de zwangerschap echt is bevestigd. Maar roken, alcohol en medicijnen hebben al invloed zodra het kindje begint te groeien’, aldus Atsma. ‘Dus moet je deze problemen al vóór de zwangerschap aanpakken.’
Voorlichting over de risico’s van roken, overgewicht, medicijnen, gevaarlijke stoffen bij het werk en bijvoorbeeld de noodzaak van foliumzuur, wordt al bij veel IVF-klinieken gegeven en ook de meeste verloskundigen vertrekken die informatie.
‘Maar wij gaan verder’, benadrukken Atsma en Ockhuijsen. ‘Wij bieden ook coaching en sturing. Als iemand overgewicht heeft, zeggen we niet alleen: u moet minder eten, maar we kijken ook waarom iemand te veel eet.’
Voorafgaand aan het eerste bezoek wordt gevraagd de lijst op www.zwangerwijzer.nl van het Erfocentrum in te vullen en die te mailen. ‘Dan weten we alvast welke problemen er spelen’, zegt Ockhuijsen. Met een van de gespecialiseerde verpleegkundigen worden de levensstijlproblemen besproken en wordt een advies op maat gemaakt met oplossingen in de directe leefomgeving. Daarna worden afspraken met de arts gemaakt voor de medische behandeling.
‘En we bellen ook om te vragen hoe het gaat met het afvallen of stoppen met roken’, zegt Atsma. ‘Het is belangrijk te zorgen dat iemand gemotiveerd blijft, dat er een stok achter de deur is. Alles wat we hier al aan overgewicht oplossen, scheelt straks ook weer bij de zwangerschap en de bevalling.’
Bron: De Volkskrant
|
winkelmandje
